Μια πρωτοποριακή ψηφιακή αναβίωση του Αγίου Νεοφύτου και της Εγκλείστρας του, στην φημισμένη μονή που είναι αφιερωμένη στον άγιο, στην Τάλα της Πάφου, θα παρουσιασθεί επισήμως τον Μάιο. Η Έδρα UNESCO για την Ψηφιακή Πολιτιστική Κληρονομιά στο Εργαστήριο Ψηφιακής Κληρονομιάς και το Ερευνητικό της Κέντρο «Μνημοσύνη» στο ΤΕΠΑΚ, ανακοίνωσαν σήμερα την σημαντική αυτή καινοτομία στα πλαίσια Ευρωπαϊκού έργου για την ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά.
Η Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου του 12ου αιώνα, μαζί με τον ίδιο τον Άγιο Νεόφυτο τον Έγκλειστο, ζωντανεύουν μέσω υψηλής ποιότητας τρισδιάστατης ψηφιοποίησης, προηγμένης Τεχνητής Νοημοσύνης και πρωτοποριακών τεχνολογιών Εικονικής και Επαυξημένης Πραγματικότητας. Για πρώτη φορά στην Ευρώπη, το καινοτόμο αυτό εγχείρημα υπερβαίνει την έννοια του «Ψηφιακού Δίδυμου» και εισάγει το «Δίδυμο Μνήμης», μια μετασχηματιστική προσέγγιση, όπου η πολιτιστική κληρονομιά δεν αναπαράγεται απλώς ψηφιακά, αλλά εμπλουτίζεται με γνώση, αφηγήσεις και βιωματικές εμπειρίες. Στο πλαίσιο αυτό, το έργο σηματοδοτεί μια καθοριστική αξίας, ως ένα μνημείο που πραγματικά «μιλά», μεταφέροντας την ιστορία, το νόημα και την πολιτιστική του αξία μέσα από προηγμένες, τεχνολογίες.
Η εξαιρετική αυτή καινοτομία κατέστη δυνατή χάρη στη συνεργασία των δύο εταίρων του έργου, του MIRALab στη Γενεύη και του Εργαστηρίου Ψηφιακής Κληρονομιάς του ΤΕΠΑΚ. Η σημαντική αυτή παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί για το κοινό στις 24 Μαΐου, μετά τη Θεία Λειτουργία, στον χώρο της Εγκλείστρας του Αγίου Νεοφύτου, στη Μονή του αγίου, στην Τάλα. Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο της διάσκεψης κορυφής για την Ψηφιακή Πολιτιστική Κληρονομιά 2026, που θα πραγματοποιηθεί στη Λεμεσό τον Μάϊο και τελεί υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τους διοργανωτές, το πρωτοποριακό αυτό έργο, το οποίο θα παρουσιασθεί για πρώτη φορά στην Κύπρο, μετατρέπει ποικίλα πολιτιστικά αγαθά σε δισδιάστατη και τρισδιάστατη μορφή, βίντεο, κείμενα, χάρτες και αφηγήσεις, δημιουργώντας μοναδικές εμπειρίες. Η Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου αποτελεί ένα από τα τρία εμβληματικά μνημεία που επιλέγηκαν για αυτό το έργο, μαζί με τον αρχαιολογικό χώρο του Bibracte στη Γαλλία και τα τείχη της Girona στην Ισπανία, τα οποία θα παρουσιαστούν την πρώτη μέρα του συνεδρίου. 
Η Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου, επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, αποτελεί ένα ξεχωριστό βυζαντινό μνημείο, όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για ολόκληρο τον Βυζαντινό κόσμο. Η σπηλιά επιλέχθηκε προσωπικά από τον Άγιο Νεόφυτο, ο οποίος την λάξευσε το 1156. Λειτούργησε ως χώρος διαμονής του, μελέτης και πνευματικής άσκησης. Αργότερα, όταν ίδρυσε μοναστήρι, η Εγκλείστρα αποτέλεσε τον πυρήνα του και, μετά τον θάνατό του, αφού τάφηκε εκεί, ο χώρος κατέστη ταφικό μνημείο, συνεχίζοντας μέχρι σήμερα να αποτελεί σημαντικό προσκυνηματικό προορισμό.
Καλλιτεχνικά, το μνημείο είναι εξίσου μοναδικό. Το εικονογραφικό του πρόγραμμα, σχεδιασμένο από τον ίδιο τον Άγιο, εκτελέστηκε από καλλιτέχνες με βαθιά γνώση της βυζαντινής ζωγραφικής της πρωτεύουσας και όχι των επαρχιακών προτύπων, όπως θα ανέμενε κανείς να δει σε μια απομακρυσμένη σπηλιά στην Κύπρο, στην περιφέρεια της αυτοκρατορίας. Ως εκ τούτου, η Εγκλείστρα αποτελεί ένα εξέχον δείγμα της Κομνήνειας τέχνης και μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής σημασίας.
Σε συνεργασία με το MIRALab Γενεύης και την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Έδρα UNESCO για την Ψηφιακή Πολιτιστική Κληρονομιά θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στην Ευρώπη τα αποτελέσματα μιας μακρόχρονης και πρωτοποριακής συνεργασίας. Το επίτευγμα αυτό, τονίζεται, αποτελεί την πρώτη πλήρη επίδειξη ολόκληρης της ψηφιακής αλυσίδας πολιτιστικής κληρονομιάς, από τη δημιουργία πιστοποιημένου τρισδιάστατου περιεχομένου υψηλής ποιότητας έως τον εμπλουτισμό του μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης και την παρουσίασή του με τεχνολογίες XR, απευθείας στον φυσικό του χώρο.
Βασιζόμενη στο Βραβείο Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο έλαβε το Εργαστήριο Ψηφιακής Κληρονομιάς το 2018, η Έδρα UNESCO έχει πλέον επιτύχει ένα σημαντικό ορόσημο στην τεκμηρίωση του παρελθόντος μέσω της Μεθοδολογίας Memory Twin – η οποία θα παρουσιαστεί στην Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου, στις 24 Μαΐου. Η καινοτομία αυτή εισάγει ένα νέο παράδειγμα στη ψηφιακή μετάβαση του 21ου αιώνα, όπου η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι πλέον στατική, αλλά μετατρέπεται σε ένα ζωντανό, ευφυές αποθετήριο μνήμης, γνώσης και ανθρώπινης εμπειρίας προς όφελος των μελλοντικών γενεών.
Σύμφωνα με τους αρμόδιους του προγράμματος, το έργο έχει σχεδιαστεί ώστε να προάγει την ευρεία συμμετοχή του κοινού, με ιδιαίτερη έμφαση στους μαθητές και φοιτητές όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης, ενώ παράλληλα καλύπτει τις ανάγκες ακαδημαϊκών, πολυεπιστημονικών επαγγελματιών, πολιτικών φορέων και φορέων του πολιτισμού. Υποστηρίζει ενεργά την εκπαίδευση, την έρευνα, την επιστημονική και πολιτιστική διπλωματία, αναδεικνύοντας τη μεταμορφωτική δυναμική των ψηφιακών τεχνολογιών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η εισαγωγή της έννοιας MemoryTwin αποτελεί μια πρωτοποριακή καινοτομία για την ηλεκτρονική τεκμηρίωση του παρελθόντος στον ψηφιακό 21ο αιώνα, ανοίγοντας νέους δρόμους για την ανθρωπότητα, ακόμα όπου μπορεί να διατηρεί όχι μόνο τη μορφή, αλλά και το νόημα, τη μνήμη και τη συλλογική νοημοσύνη της πολιτιστικής κληρονομιάς σε έναν ολοένα και πιο ψηφιακό κόσμο.
Εγγραφή στο Newsletter
ΠΗΓΗ: Philenews
Δείτε το πλήρες άρθρο εδώ.
