Table of Contents
Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Η μουσική του Νότη Σφακιανάκη πλημμύριζε την Κλεισθένους ανάμεσα στη βουή των καταστημάτων και την κίνηση των τουριστών. Μαύρα μπλουζάκια, ορισμένα με τη φράση «This is Sparta», άρχισαν να ξεχωρίζουν στο πλήθος, καθώς νεαροί και μικρές παρέες κατέφθαναν διαδοχικά. Ηταν το απόγευμα της 20ής Ιουλίου και ο Ηλίας Κασιδιάρης, καταδικασμένος για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή» και με άδεια από τη φυλακή, είχε επιλέξει να γιορτάσει την ονομαστική του εορτή στα πολιτικά του γραφεία, στην Κλεισθένους 17.
Σύντομα περίπου 500 άνθρωποι, κυρίως νεαρής ηλικίας, είχαν κατακλύσει τον δρόμο. «Το μεγαλύτερο μέρος του πλήθους αποτελούνταν από νέους μεταξύ 15 και 30 ετών» αναφέρει στο «Βήμα» καταστηματάρχης της περιοχής. Πολλοί δεν είχαν ζήσει την κοινοβουλευτική διαδρομή της «Χρυσής Αυγής», αλλά γνώρισαν τον Κασιδιάρη μέσα από τα σύντομα βίντεο, τις κλειστές διαδικτυακές ομάδες και ένα πυκνό δίκτυο λογαριασμών που αναπαράγει τα μηνύματά του από τις φυλακές Δομοκού.
Μέσα από τα ίδια κανάλια οργανώθηκε και το κάλεσμα. «Η κινητοποίηση κυκλοφορούσε κυρίως σε κλειστές ομάδες στο Facebook και σε ιδιωτικά κανάλια στο Viber, ενώ και ο ίδιος μάς καλούσε με σύντομο βίντεο να παραστούμε» λέει στο «Βήμα» υποστηρικτής του εγχειρήματος. Οι κοινότητες αυτές λειτουργούν πλέον όχι μόνο ως δίαυλοι επικοινωνίας, αλλά και ως οργανωτικός πυρήνας της πολιτικής του επανόδου.
Οι κρούσεις στους δημοσκόπους
Η κινητικότητα δεν εξαντλείται στις συγκεντρώσεις. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο Κασιδιάρης επικοινώνησε με δημοσκοπικές εταιρείες ζητώντας να συμπεριληφθεί στις μετρήσεις τους. Η απάντηση ήταν αρνητική, καθώς δεν υπάρχει ακόμη ανακοινωμένο κόμμα ούτε επίσημη προαναγγελία εκλογικής καθόδου. Ο ίδιος αντέτεινε ότι οι δημοσκοπήσεις εξετάζουν το ενδεχόμενο κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά, παρότι ούτε εκείνος έχει προβεί σε σχετική ανακοίνωση. Η εξήγηση που έλαβε ήταν ότι ο πρώην πρωθυπουργός, λόγω της πολιτικής του διαδρομής, μπορεί αυτοτελώς να αποτελέσει τον πυρήνα ενός νέου σχηματισμού.
Η ιστορική στήλη του Βήματος στο inbox σου
Γίνε μέλος του καθημερινού newsletter που αποκαλύπτει όσα συμβαίνουν στο πολιτικό παρασκήνιο και απόκτησε πρόσβαση σε αποκλειστικό περιεχόμενο. ΕΓΓΡΑΦΗ
Η πρωτοβουλία αυτή φανερώνει ότι ο Κασιδιάρης επιχειρεί να χαρτογραφήσει το εκλογικό του αποτύπωμα και να διαπιστώσει πόσο πρόσφορο είναι το έδαφος για την επιστροφή του. Σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το «Βήμα», το όνομά του εμφανίζεται σε αυθόρμητες απαντήσεις πολιτών για τις πολιτικές τους προτιμήσεις. Οι αναφορές δεν συγκροτούν ακόμη μετρήσιμο ποσοστό, θεωρούνται όμως αξιοσημείωτες από στελέχη της αγοράς των δημοσκοπήσεων.
Οι περισσότερες σχετικές αναφορές καταγράφονται στις ηλικίες 17 έως 35 ετών και κυρίως μεταξύ ερωτωμένων με δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στο νεότερο κοινό, ιδίως από 17 έως 25 ετών, μεγαλύτερη επιρροή εμφάνιζαν έως τώρα η Ζωή Κωνσταντοπούλου και η Μαρία Καρυστιανού, ενώ ακολουθούσαν το ΚΚΕ και η Νέα Δημοκρατία, με περίπου 10%.
Οι δημοσκόποι διακρίνουν πλέον μετατοπίσεις προς σχήματα με εντονότερα εθνικιστικά και αντισυστημικά χαρακτηριστικά, ένα ρεύμα που παραδέχονται ότι δύσκολα αποτυπώνεται με ακρίβεια. Σε αυτό ακριβώς το ακροατήριο επενδύει ο Κασιδιάρης, προσαρμόζοντας μέσω TikTok, YouTube Shorts και X το ύφος και τη ρητορική του στη γλώσσα των σύντομων βίντεο και αξιοποιώντας την αντισυστημική οργή, τα οικονομικά αδιέξοδα και το αίσθημα αποκλεισμού μέρους της νέας γενιάς για να καλλιεργήσει το προφίλ του «διωκόμενου από το σύστημα».
Οταν έφτασε νωρίς το απόγευμα στην Κλεισθένους, φορώντας μπλουζάκι με την επιγραφή «Anti-System», ο δρόμος ήταν γεμάτος. «Θα είμαστε παρόντες στις επόμενες εκλογές» δήλωσε επικαλούμενος τη δημόσια παρέμβαση του Ιλον Μασκ, τον οποίο χαρακτήρισε «επιφανέστερη προσωπικότητα παγκοσμίως».
Η εξασθένηση της μνήμης
Το όνομα του Κασιδιάρη έφτασε στο προφίλ του Ιλον Μασκ μέσω της ανάρτησης της νορβηγίδας δημοσιογράφου Ρεμπέκα Μιστερέγκεν στην οποία χαρακτήρισε την απόρριψη των αιτημάτων αποφυλάκισής του «επικίνδυνο προηγούμενο για την πολιτική έκφραση στην Ευρώπη».
Ο ιδιοκτήτης του X αναδημοσίευσε την ανάρτηση σχολιάζοντας: «This is messed up», δηλαδή «αυτό είναι απαράδεκτο». Το περιβάλλον του, αξιοποιώντας εναλλακτικά ψηφιακά δίκτυα, ακροδεξιούς influencers και κοινότητες που συσπειρώνονται γύρω από την «ελεύθερη έκφραση», επιχειρεί να παρουσιάσει την καταδίκη του ως πολιτική δίωξη και «συστημική καταστολή». Αν και δεν υπάρχουν έως τώρα ενδείξεις χρηματοδότησης ή οργανωμένης υποστήριξης από τον Μασκ, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο ο αλγόριθμος ή η ενδεχόμενη έμμεση οικονομική ενίσχυση από το εξωτερικό θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν έναν νέο ακροδεξιό μηχανισμό.
Δεν πρόκειται για ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά για μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση. Ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν, τα Αδέλφια της Ιταλίας, το AfD, το Vox, το FPÖ και το Reform UK βρίσκονται σε άνοδο. «Καθώς αυξάνεται η εκλογική επιρροή της άκρας Δεξιάς, το αφήγημά της κανονικοποιείται και διεισδύει στη δημόσια σφαίρα και στους θεσμούς» επισημαίνει η καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης Βασιλική Γεωργιάδου, προειδοποιώντας για τη σταδιακή φθορά της ποιότητας της δημοκρατίας.
Τον ίδιο μηχανισμό περιγράφει ο γάλλος φιλόσοφος Μικαέλ Φεσέλ: «Η εξασθένηση της συλλογικής μνήμης επιτρέπει σε δυνάμεις με γνωστό παρελθόν να επανεμφανίζονται ως νέες, ενώ οι ηγεσίες τους λειαίνουν τον λόγο και υιοθετούν θεσμικότερο πρόσωπο, χωρίς ουσιαστική ιδεολογική μετατόπιση».
Στην Κλεισθένους αυτή η μεταβολή ήταν ορατή. «Η ατμόσφαιρα απείχε αισθητά από την επιθετικότητα παλαιότερων ετών» περιγράφει καταστηματάρχης της περιοχής, θυμίζοντας ότι άλλοτε ακόμη και η παρουσία ανθρώπων που δεν ανήκαν στον συγκεκριμένο κύκλο μπορούσε να πυροδοτήσει επεισόδια. Τώρα η στρατολόγηση γίνεται πιο ήπια, με έντυπα «εθελοντών» και «συνδρομητών» που περνούσαν από χέρι σε χέρι, με τη συγκέντρωση οικονομικών ενισχύσεων και το κάλεσμα στους νεότερους να μεταφέρουν το μήνυμα στις παρέες τους. Ο Κασιδιάρης έμεινε έξω από το γραφείο μέχρι αργά το απόγευμα, υπογράφοντας αφιερώσεις στο βιβλίο του μέχρι να τελειώσει η ουρά.
Ο «κόφτης δημοκρατικότητας»
Ο Κασιδιάρης δεν κρύβει τις πολιτικές του φιλοδοξίες. Εχει δηλώσει ότι μετά την αποφυλάκισή του θα συμμετάσχει σε κάποιο κόμμα αλλά ως «απλό μέλος». Καθοριστικός, ωστόσο, δεν θα είναι ο τίτλος του, αλλά ο πραγματικός του ρόλος. Οπως εξηγεί στο «Βήμα» ο συνταγματολόγος Κώστας Μποτόπουλος, δύο νομικά δεδομένα θα βαρύνουν στην κρίση: ο «κόφτης δημοκρατικότητας» εξακολουθεί να ισχύει και έχει κριθεί συνταγματικός από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, ενώ στην απόφαση για τους «Σπαρτιάτες» ο Κασιδιάρης αναγνωρίστηκε ως πραγματικός και υποκρυπτόμενος αρχηγός.
Επομένως, αν οργανώνει, καθοδηγεί ή ελέγχει ουσιαστικά έναν νέο φορέα πίσω από την επίσημη ηγεσία του, το ενδεχόμενο αποκλεισμού θα είναι ισχυρό. Αντίθετα, αν οι κινήσεις του παραμείνουν περιορισμένες και η σχέση του με το νέο σχήμα χαλαρή, χωρίς στοιχεία πραγματικής ηγεσίας, η ενεργοποίηση του θεσμικού μηχανισμού θα είναι δυσκολότερη.
Η αποτελεσματικότητα τέτοιων περιορισμών εξακολουθεί, πάντως, να διχάζει τον νομικό κόσμο. Ο Σπύρος Βλαχόπουλος, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, επισημαίνει ότι «η απάντηση στην Ακροδεξιά δεν βρίσκεται στις απαγορεύσεις, αλλά στην ουσιαστική αντιμετώπιση των προβλημάτων της κοινωνίας και στη βελτίωση της ποιότητας του κοινοβουλευτικού διαλόγου, καθώς κάθε είδους απαγόρευση μπορεί τελικά να αποδειχθεί η καλύτερη διαφήμιση για εκείνον που επιχειρείται να αποκλειστεί». Στην κυβέρνηση εμφανίζονται βέβαιοι ότι το νέο πλαίσιο «δεν αφήνει παράθυρα προς εκμετάλλευση», ωστόσο το θέμα δεν τους αφήνει καθόλου αδιάφορους.
Πηγή: To Vima
