Table of Contents
Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Του Javier Blas
Οι μόνιμοι μαγνήτες σπάνιων γαιών βρίσκονται παντού: βοηθούν τα καλώδια φόρτισης να «κολλούν» στους φορητούς υπολογιστές, συγκρατούν τα κινητά τηλέφωνα στις βάσεις τους και ασφαλίζουν τα ακουστικά μέσα στις θήκες τους. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχουν μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης στους εμπορικούς πολέμους της Κίνας με τους ανταγωνιστές της.
Το Πεκίνο αξιοποίησε τουςπεριορισμούς στις εξαγωγές αυτών των υλικών για να πιέσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε υποχώρηση όσον αφορά τους δασμούς της «Ημέρας της Απελευθέρωσης» την περασμένη χρονιά. Ανάλογη τακτική εφαρμόζεται και εναντίον της Ιαπωνίας, εν μέσω της διπλωματικής διαμάχης με το Τόκιο.
Ωστόσο, η ισχύς του κινεζικού «όπλου» των σπάνιων γαιών αρχίζει να περιορίζεται, καθώς ο υπόλοιπος κόσμος επιταχύνει την ανάπτυξη εναλλακτικών κοιτασμάτων, υλικών και εγκαταστάσεων επεξεργασίας.
Μειώνεται η κυριαρχία της Κίνας
Πριν από περίπου 15 χρόνια, σχεδόν το σύνολο των σπάνιων γαιών εξορυσσόταν και υποβαλλόταν σε επεξεργασία στην Κίνα. Οι επανειλημμένες απειλές για περιορισμό των εξαγωγών, όμως, ώθησαν άλλες χώρες να αναπτύξουν δικές τους παραγωγικές δυνατότητες.
Σήμερα, σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πραγματοποιείται εκτός Κίνας. Η εξέλιξη αυτή ανάγκασε το Πεκίνο να επικεντρωθεί στα σπανιότερα στοιχεία της συγκεκριμένης κατηγορίας.
Το νεοδύμιο και το πρασεοδύμιο, τα οποία προσδίδουν μαγνητικές ιδιότητες σε πολλές συσκευές καθημερινής χρήσης, παράγονται πλέον σε τέτοια επίπεδα ώστε να μην θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα σε σοβαρές ελλείψεις.
Το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί, επομένως, σε τρία ακόμη πιο δυσεύρετα στοιχεία: το σαμάριο, το δυσπρόσιο και το τέρβιο.
Οι βαριές σπάνιες γαίες
Οι συμβατικοί μαγνήτες σπάνιων γαιών χάνουν μέρος της αποτελεσματικότητάς τους σε υψηλές θερμοκρασίες. Σε εφαρμογές αυξημένων απαιτήσεων, όπως οι ηλεκτροκινητήρες, οι ανεμογεννήτριες, οι κατευθυνόμενοι πύραυλοι και η αεροναυπηγική, πρέπει να ενισχύονται ή να αντικαθίστανται από τις λεγόμενες βαριές σπάνιες γαίες, γνωστές ως HREE.
Πριν από μία δεκαετία, αρκετοί γεωλόγοι θεωρούσαν ότι η συγκεκριμένη πραγματικότητα εξασφάλιζε στην Κίνα ένα σχεδόν ανυπέρβλητο πλεονέκτημα.
Τα αξιοποιήσιμα κοιτάσματα βαριών σπάνιων γαιών έμοιαζαν να περιορίζονται σε ένα και μοναδικό σημείο του πλανήτη: το Λονγκνάν, μια απομονωμένη περιοχή στη νότια Κίνα. Το κοίτασμα ανακαλύφθηκε τυχαία το 1969, στο αποκορύφωμα της Πολιτιστικής Επανάστασης.
Η εικόνα έμοιαζε με εκείνη του φανταστικού «vibranium» στο σύμπαν της Marvel, ενός εξαιρετικά σπάνιου μετάλλου που απαντά μόνο στη φανταστική χώρα Ουακάντα.
Αυτό που θεωρούνταν σπάνιο υπάρχει και αλλού
Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος αλλάζει, ωστόσο, τα δεδομένα. Οι χημικοί αντιμετωπίζουν την περιορισμένη διαθεσιμότητα ορισμένων υλικών αναπτύσσοντας εναλλακτικές λύσεις. Κάτι αντίστοιχο συνέβη με το κοβάλτιο στις μπαταρίες ιόντων λιθίου των αυτοκινήτων, το οποίο έχει αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από το φωσφορικό άλας.
Την ίδια ώρα, οι γεωλόγοι αναζητούν νέα κοιτάσματα σε ολόκληρο τον κόσμο και αποδεικνύουν ότι υλικά που θεωρούνταν εξαιρετικά δυσεύρετα δεν είναι τελικά τόσο σπάνια. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη και στην περίπτωση των HREE.
Ο γεωλογικός σχηματισμός που εντοπίστηκε στο Λονγκνάν είναι πράγματι ασυνήθιστος, όχι όμως μοναδικός. Πρόκειται για κοιτάσματα αργίλου προσρόφησης ιόντων, τα οποία δημιουργούνται συνήθως όταν έντονες τροπικές βροχοπτώσεις διαβρώνουν επί εκατομμύρια χρόνια ορεινούς όγκους από γρανίτη.
Οι βαριές σπάνιες γαίες μεταφέρονται σταδιακά στον πυθμένα των κοιλάδων και εγκλωβίζονται στα πετρώματα, τα οποία λειτουργούν σαν γεωλογικό κόσκινο.
Η παραγωγή μετακινήθηκε στη Μιανμάρ
Όταν η κινεζική κυβέρνηση επέβαλε περιορισμούς στην παραγωγή στα μέσα της δεκαετίας του 2010, Κινέζοι μεταλλωρύχοι ήταν μεταξύ των πρώτων που αναζήτησαν εναλλακτικές πηγές εκτός της χώρας.
Εντόπισαν και άρχισαν να εκμεταλλεύονται πλούσια κοιτάσματα στην πολιτεία Κατσίν της Μιανμάρ, μια περιοχή που έχει πληγεί από τον πόλεμο. Τα συγκεκριμένα ορυχεία ενδέχεται να παράγουν ήδη περισσότερες βαριές σπάνιες γαίες από τα αντίστοιχα κινεζικά κοιτάσματα.
Η δραστηριότητα αυτή συνοδεύεται, ωστόσο, από σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, τα οποία συνδέονται με τον μικρής κλίμακας και συχνά ανεπαρκώς ελεγχόμενο χαρακτήρα της εξόρυξης.
Επενδύσεις δισεκατομμυρίων στη Βραζιλία
Σε άλλα σημεία του κόσμου αναπτύσσονται αντίστοιχα έργα υπό αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Στη Βραζιλία, η Denham Capital Management, με έδρα τη Βοστώνη, αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας του 2010 στην πιστοποίηση κοιτάσματος αργίλου στην κεντρική πολιτεία Γκοϊάς.
Αφού εξασφάλισε επένδυση από τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο της Xstrata, Μικ Ντέιβις, η παραγωγή άρχισε το 2024. Το ορυχείο περνά πλέον στην USA Rare Earth, στο πλαίσιο συμφωνίας ύψους 2,8 δισ. δολαρίων που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο.
Η συγκεκριμένη επένδυση ενδέχεται να αποτελεί μόνο την αρχή. Μελέτη που δημοσιεύθηκε την περασμένη χρονιά επιβεβαίωσε την ύπαρξη κοιτασμάτων αργίλου σε τέσσερις ηπείρους, από τη Μαδαγασκάρη, το Μαλάουι και την Ουγκάντα έως τη Χιλή και την Αυστραλία.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις για αντίστοιχα κοιτάσματα στη Μαλαισία, την Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ, ακόμη και τη Φινλανδία.
Αναπτύσσονται εγκαταστάσεις επεξεργασίας εκτός Κίνας
Η εξόρυξη αποτελεί μόνο το ένα σκέλος της αλυσίδας. Εξίσου κρίσιμη είναι η δυνατότητα επεξεργασίας και διαχωρισμού των επιμέρους στοιχείων.
Εταιρείες εκτός Κίνας που διαθέτουν σχετική τεχνογνωσία κατασκευάζουν εγκαταστάσεις για την απομόνωση του δυσπροσίου, του τερβίου και του σαμαρίου. Η Lynas Rare Earths και η Neo Performance Materials έχουν ήδη περάσει σε εμπορική παραγωγή, ενώ η MP Materials και η Carester, συνεργάτης της USA Rare Earth, αναμένεται να αρχίσουν τη λειτουργία τους εντός των επόμενων μηνών.
Οι επενδύσεις αυτές αποτελούν σημαντική ψήφο εμπιστοσύνης προς τα νέα ορυχεία. Η βασική επενδυτική πρόταση των επιχειρήσεων επεξεργασίας είναι ακριβώς η ανεξαρτησία από την κινεζική εφοδιαστική αλυσίδα.
Δεν θα είχε νόημα να δαπανώνται μεγάλα ποσά για τέτοιες εγκαταστάσεις εάν οι εταιρείες επρόκειτο να εξακολουθήσουν να εξαρτώνται από την Κίνα και τους εταίρους της στη Μιανμάρ για την προμήθεια των πρώτων υλών.
Η πίεση που επιταχύνει την απεξάρτηση
Η διεύρυνση της παραγωγής και της επεξεργασίας αποτελεί προειδοποίηση για όσους επιχειρούν να περιορίσουν τη διεθνή ροή πρώτων υλών προκειμένου να εξασφαλίσουν γεωπολιτικά οφέλη.
Χρησιμοποιώντας τις σπάνιες γαίες ως εργαλείο πίεσης, η Κίνα έδωσε στους ανταγωνιστές της ισχυρό κίνητρο να αναπτύξουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.
Στην προσπάθειά του να στερήσει από άλλες χώρες τους απαραίτητους μαγνήτες, το Πεκίνο συνέβαλε άθελά του στη δημιουργία μιας παγκόσμιας βιομηχανίας που μπορεί να καταστήσει τα συγκεκριμένα στοιχεία περισσότερο διαθέσιμα από ποτέ.
BloombergOpinion
Εγγραφή στο Newsletter
ΠΗΓΗ: philenews.com
Δείτε το πλήρες άρθρο εδώ.
