Table of Contents
Στην οικονομία των ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια, τίποτα δεν είναι ακριβώς όπως φαίνεται. Όσον αφορά τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας, υπάρχει μια παράξενη απόσταση ανάμεσα στην καθημερινή εμπειρία και στα επίσημα στοιχεία.
Η περίφημη καμπύλη αποδόσεων – που παρακολουθεί τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων και έχει προβλέψει σωστά κάθε ύφεση από τη δεκαετία του 1970 – ανεστράφη το 2022. Ο κανόνας Sahm, που βασίζεται στο ποσοστό ανεργίας, ενεργοποιήθηκε το 2024. Κάθε φορά όμως, η οικονομία καταφέρνει να ξεγλιστρά.
Το ίδιο συνέβη και το 2025. Οι ανησυχίες για ύφεση κορυφώθηκαν λίγο μετά την “Ημέρα Απελευθέρωσης” τον Απρίλιο, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ευρύ πακέτο δασμών. Η μηνιαία έρευνα του Bloomberg μεταξύ οικονομολόγων έδειχνε ότι η πιθανότητα ύφεσης μέσα στον επόμενο χρόνο εκτινάχθηκε στο 40%, από 20% κοντά στην ημέρα της ορκωμοσίας του Αμερικανού προέδρου.
Στη συνέχεια όμως, οι αμερικανικές μετοχές ανέκαμψαν δυναμικά, οι εταιρείες του Fortune 500 συνέχισαν να καταγράφουν κέρδη-ρεκόρ και η τεχνητή νοημοσύνη τροφοδότησε τέτοια έξαρση στην κατασκευή κέντρων δεδομένων ώστε άρχισε να γίνεται λόγος για μια νέα βιομηχανική επανάσταση.
Παρά τη θεαματική ανάπτυξη ορισμένων κλάδων το 2025, άλλα τμήματα της οικονομίας έδειχναν ανησυχητικά αδύναμα. Οι προσλήψεις πάγωσαν, η αγορά κατοικίας παρέμεινε σε βαθιά νάρκη, ο πληθωρισμός άρχισε να ανεβαίνει ξανά και οι προσδοκίες των καταναλωτών επιδεινώθηκαν.
Καθώς εισήλθαμε στο 2026, τα ερωτήματα πληθαίνουν: προς τα πού κατευθύνεται η οικονομία; Μπορεί να αποφευχθεί μια ύφεση;
“Πιστεύω ότι το πιθανότερο είναι να περάσουμε το 2026 χωρίς ύφεση”, λέει ο Mark Zandi, επικεφαλής οικονομολόγος στη Moody’s Analytics. “Αλλά πρέπει τίποτε άλλο να μην πάει στραβά. Τίποτε απολύτως. Βρισκόμαστε κυριολεκτικά στο όριο“.
Η Moody’s τοποθετεί τον κίνδυνο ύφεσης το 2026 γύρω στο 42%, ποσοστό που σε μια υγιή οικονομία θα ήταν πιο κοντά στο 15%.
Οι αναλυτές σε έρευνα του Bloomberg εμφανίζονται επίσης συγκρατημένα αισιόδοξοι, προβλέποντας μεγέθυνση ΑΕΠ 2% και πιθανότητα ύφεσης 30%.
Η εικόνα αυτή στηρίζεται σε τέσσερις πυλώνες: αγορά εργασίας, πληθωρισμό, καταναλωτές και τεχνητή νοημοσύνη. Αν έστω και ένας κλονιστεί, προειδοποιεί ο Zandi, “τελειώσαμε“.
Η αγορά εργασίας
Το 2025 η αγορά εργασίας βίωσε μια ιδιότυπη άπνοια. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν την ανεργία και τις απολύσεις κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ταυτόχρονα όμως οι προσλήψεις βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδό τους εδώ και δεκαετίες – ένας εξαιρετικά ασυνήθιστος συνδυασμός.
Συνήθως, όταν μειώνονται οι προσλήψεις, αυξάνονται οι απολύσεις και το αντίστροφο, εξηγεί ο Daniel Zhao, επικεφαλής οικονομολόγος στην Glassdoor. Αυτή η στασιμότητα όμως επιμένει και πλήττει σοβαρά τους εργαζομένους.
“Νιώθουν εγκλωβισμένοι“, λέει. “Όσοι δεν έχουν δουλειά δυσκολεύονται να βρουν. Όσοι εργάζονται, αισθάνονται ότι δεν μπορούν να ζητήσουν αύξηση ή προαγωγή, αφού προτεραιότητά τους είναι η ασφάλεια της θέσης τους“.
Ο Zhao εκτιμά ότι το 2026 θα υπάρξει κάποια μεταβολή, αν και παραμένει ασαφές -εν μέρει λόγω των καθυστερήσεων στα επίσημα στοιχεία εξαιτίας του shutdown- αν αυτή θα αφορά αύξηση προσλήψεων ή απολύσεων.
Όποια κατεύθυνση κι αν πάρει, είναι πιθανό να συμπαρασύρει ολόκληρη την οικονομία.
Ο πληθωρισμός
Τον Απρίλιο, οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ αποτέλεσαν σοβαρή ανατροπή για επιχειρήσεις και κράτη. Πολλοί οικονομολόγοι προέβλεπαν καταστροφή, φοβούμενοι ότι οι εισαγωγείς θα αναγκάζονταν να αυξήσουν τιμές και οι επιχειρήσεις να περιορίσουν επενδύσεις και προσλήψεις.
Μέχρι στιγμής, τα πιο δυσοίωνα σενάρια δεν επιβεβαιώνονται. “Η οικονομία αποδείχθηκε πιο ανθεκτική απ’ όσο περίμεναν πολλοί“, λέει η Daryl Fairweather, επικεφαλής οικονομολόγος στη Redfin.
Παρ’ όλα αυτά, δεν δηλώνει αισιόδοξη. “Σκεφτείτε πόσο ισχυρή θα μπορούσε να είναι, πόσους ανθρώπους θα προσλάμβαναν οι εταιρείες, αν δεν υπήρχαν τόσοι αντίρροποι άνεμοι“.
Οι δασμοί δεν γονάτισαν την οικονομία, αλλά λειτούργησαν ως βαρίδια. Ενισχύοντας τον πληθωρισμό, ανάγκασαν τη Fed να μειώσει τα επιτόκια πιο αργά απ’ όσο θα έπραττε διαφορετικά.
Η Fairweather εκτιμά την πιθανότητα ύφεσης το 2026 στο 33%. Ωστόσο, η επιβάρυνση από τους δασμούς φαίνεται ότι θα αμβλυνθεί: πολλοί έχουν μειωθεί ή ανασταλεί, έχουν δοθεί πολυάριθμες εξαιρέσεις – και το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ θα μπορούσε να καταργήσει αρκετούς άλλους.
Οι καταναλωτές
Ο καταναλωτής αποτελεί διαχρονικά το βασικό στήριγμα της αμερικανικής οικονομίας, καθώς οι καταναλωτικές δαπάνες αντιστοιχούν περίπου στο 70% του ΑΕΠ.
Το 2025 παρέμειναν ισχυρές, με μια ανησυχητική όμως υποσημείωση: το πλουσιότερο 10% των καταναλωτών παράγει πλέον σχεδόν το μισό της συνολικής δαπάνης στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη Moody’s Analytics.
“Νομίζω ότι το χαμηλότερο μισό της οικονομίας βρίσκεται ήδη, σε κάποιο βαθμό, σε ύφεση“, λέει ο Evan Sheehan της Deloitte, επισημαίνοντας ότι αυτό καθιστά την οικονομία ιδιαίτερα εύθραυστη.
Βασικός κίνδυνος είναι τα νοικοκυριά που αισθάνονται εύπορα χάρη στην άνοδο της αξίας των χρηματιστηριακών τους χαρτοφυλακίων να περιορίσουν απότομα τις δαπάνες τους σε περίπτωση μεγάλης διόρθωσης των αγορών.
Η τεχνητή νοημοσύνη
Χωρίς αμφιβολία, η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε τον “κινητήρα” της οικονομίας και των αγορών το 2025.
Οι “Magnificent 7” (Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia και Tesla), όλες βαθιά εμπλεκόμενες στην ΑΙ, αντιπροσωπεύουν πλέον πάνω από το ένα τρίτο της συνολικής αξίας του S&P 500.
Αυτό ανησυχεί τον Zandi. “Φαίνεται ότι παίρνουμε υπερβολικό ρίσκο”, λέει. “Η αγορά εξαρτάται υπερβολικά από την ΑΙ και άρα είναι ευάλωτη“.
Προς το παρόν όμως, η υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης τροφοδοτεί την επιχειρηματική επέκταση, τις νεοφυείς επιχειρήσεις και, σύμφωνα με τη Fairweather, στηρίζει ακόμη και τον κατασκευαστικό κλάδο μέσω των data centers.
Όσο η συγκεκριμένη υπόσχεση διατηρείται, λέει ο Zandi, θα αντέχει και η οικονομία. “Βρισκόμαστε όμως σε εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία”.
Απόδοση – Επιμέλεια: Γιώργος Δ. Παυλόπουλος
BloombergOpinion
ΠΗΓΗ: philenews.com
Δείτε το πλήρες άρθρο εδώ.
