Table of Contents
Ο πόλεμος καλά κρατεί, παρότι ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προαναγγέλλει σχεδόν καθημερινά το νικηφόρο για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τέλος του. Επί του παρόντος, η απόκριση του «αποκεφαλισμένου» Ιράν στους ανηλεείς βομβαρδισμούς παραμένει ισχυρή, κλιμακούμενη και διευρυνόμενη, όπως δηλώνει η έκταση των στόχων, η χρήση ολοένα και περισσότερο εξελιγμένων πυραύλων και βεβαίως οι συνέπειες που επιφέρουν.
Από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων οι συγκρούσεις στο ευρύ πια μέτωπο της Μέσης Ανατολής γίνονται βιαιότερες, τα παράθυρα διαλόγου παραμένουν ερμητικά κλειστά και οι αγορές ευμετάβλητες, έτοιμες να ανταποκριθούν σε κάθε σήμα, όσο αντιφατικό και αναξιόπιστο και αν είναι.
Τις προηγούμενες μέρες η έκρηξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου στην περιοχή των 120 δολαρίων «έσβησε» στην κυριολεξία υποχωρώντας ξανά στη ζώνη των 80 δολαρίων με ένα και μόνο νεύμα του αμερικανού προέδρου, που άφηνε να εννοηθεί ότι ο πόλεμος βαίνει προς την ολοκλήρωσή του.
Μόνο που την επομένη επανήλθε για να προαναγγείλει ακόμη σκληρότερα χτυπήματα, τα οποία προκάλεσαν εντονότερη αντίδραση από την πλευρά των Ιρανών, με αποτέλεσμα οι προσδοκίες και πάλι να υποχωρήσουν και οι τιμές του πετρελαίου να κινηθούν ανοδικά ξανά, προσεγγίζοντας ξανά στην περιοχή των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Η αστάθεια
Αντιστοίχως και οι αγορές κεφαλαίου υφίστανται τις ανασφάλειες ενός παρατεταμένου πολέμου, τα χρηματιστήρια σε Ασία, Αμερική και Ευρώπη τελούν υπό την επίδραση της εντεινόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, του ενδεχομένου δηλαδή παράτασης των πολεμικών συγκρούσεων και κατ’ επέκταση της διατήρησης των πολλών εμποδίων στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ηδη τις προηγούμενες μέρες τάνκερ αμερικανικών συμφερόντων δέχθηκαν επιθέσεις, κρίσιμοι πετρελαϊκοί σταθμοί μεταφόρτωσης στη ζώνη του Περσικού Κόλπου δέχθηκαν σοβαρά πλήγματα και η αστάθεια φάνταζε γενικευμένη και κυρίαρχη. Δεν χωρεί πια αμφιβολία ότι οι δυνατότητες του Ιράν, όπως και οι αντιδράσεις του, υποεκτιμήθηκαν από τους επιτιθέμενους.
Παρά τα πολλά συντονισμένα πλήγματα που δέχθηκε η Τεχεράνη, η αντίδρασή της εμφανώς έχει ξεπεράσει τις όποιες προγνώσεις διαθεσιμότητας δυνάμεων και πυραύλων. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι την περασμένη εβδομάδα το Ισραήλ αντιμετώπισε συντονισμένες επιθέσεις από δυνάμεις του Ιράν και της Χεζμπολάχ και μαζί περίσσεψαν οι απειλές για πλήγματα τόσο σε αμερικανικές βάσεις όσο και σε οικονομικούς στόχους, ιδιαιτέρως σε εγκατεστημένες στη ζώνη του Περσικού Κόλπου αμερικανικές τράπεζες και πολυεθνικές τεχνολογικές εταιρείες.
Με άλλα λόγια, τίποτε δεν επιβεβαίωνε την εκδοχή της γρήγορης λήξης του πολέμου. Ο μεν αμερικανός πρόεδρος επανέφερε απειλές για βομβαρδισμούς ολικής καταστροφής του Ιράν, οι δε πολλές εκδοχές των Φρουρών της Επανάστασης δεν άφηναν κανένα περιθώριο συμβιβασμού, παρά μόνο αν υπάρξουν αποζημιώσεις και αναγνωρισθούν τα δικαιώματα της χώρας τους. Επιπλέον, επέμειναν στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και προειδοποιούσαν τους πάντες να προετοιμαστούν για τιμές του πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι!
Αποθέματα
Δεν είναι τυχαίο ότι η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα κάλεσε τις κυβερνήσεις να είναι προετοιμασμένες ακόμη και για το αδιανόητο, χωρίς να το προσδιορίζει. Επίσης υπό το βάρος των συνθηκών μόνο αδιάφορο δεν είναι το γεγονός ότι ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αποφάσισε, το πρωί της περασμένης Τετάρτης, με τη σύμφωνη γνώμη 32 χωρών-μελών του, να προβεί σε χρόνο που εκείνος εκτιμήσει στην αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να αντισταθμίσει τις απώλειες εφοδιασμού της διεθνούς αγοράς από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αποδέσμευση ενεργειακών αποθεμάτων στην ιστορία του διεθνούς οργανισμού. Η προηγούμενη, ύψους 182,7 εκατομμυρίων βαρελιών, είχε εγκριθεί το 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Είναι η έκτη φορά που ο οργανισμός αποφασίζει συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Και είναι προφανώς δηλωτική του μεγέθους της επαπειλούμενης διαταραχής στη διεθνή ενεργειακή αγορά.
Πληθωρισμός
Αλλά δεν είναι η μόνη συνέπεια αυτού του τόσο ασύμμετρου πολέμου. Οι ανησυχίες για επανάκαμψη πληθωριστικών πιέσεων είναι διάχυτες. Και δεν αφορούν μόνο τα ενεργειακά αγαθά, παρά επεκτείνονται σε όλη την αλυσίδα παραγωγής τροφίμων, βιομηχανικών προϊόντων και παροχής υπηρεσιών.
Στη ζώνη του Περσικού Κόλπου λειτουργούν οι μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής ουρίας στον κόσμο, που αποτελεί πρώτη ύλη για την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων. Ενδεχόμενη αύξηση των τιμών θα επηρεάσει ευθέως το κόστος παραγωγής και κατ’ επέκταση την τιμή των αγροτικών προϊόντων και των τροφίμων ευρύτερα. Η αύξηση του κόστους των μεταφορών προσθέτει επίσης βάρος στο σύνολο σχεδόν των δραστηριοτήτων.
Ιδιαιτέρως επαυξάνει το κόστος των αεροπορικών ταξιδιών με ευθεία επίδραση στον τουρισμό, ενδεχόμενη υποχώρηση του οποίου θα απομειώσει την ελληνική οικονομική μεγέθυνση. Οι αναμενόμενες πληθωριστικές επιδράσεις ενεργοποιούν επιπρόσθετα τις άμυνες της νομισματικής πολιτικής. Ηδη τα «γεράκια» της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αρχίζουν και θέτουν ζήτημα αύξησης των επιτοκίων προς απόκρουση των πληθωριστικών πιέσεων.
Ηδη η γερμανίδα εκπρόσωπος στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της ECB Ιζαμπέλ Σνάμπελ έσπευσε να δηλώσει την περασμένη Πέμπτη ότι «το τρέχον γεωπολιτικό και μακροοικονομικό περιβάλλον δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο για τον πληθωρισμό» και πρόσθεσε ότι «επιβάλλεται να παρακολουθούμε προσεκτικά τη διαρκή επιρροή της ενεργειακής κρίσης, την επίδρασή της στις προσδοκίες του πληθωρισμού και οποιαδήποτε ένδειξη ότι οι εταιρείες αρχίζουν να μετακυλίουν το υπερβάλλον κόστος στις τιμές».
Επί της ουσίας άφησε να εννοηθεί ότι στη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της ECB στις 16 Μαρτίου θα επανεκτιμηθούν οι τρέχουσες συνθήκες και θα κριθεί αν χρειάζεται άνοδος των επιτοκίων προς άμβλυνση των όποιων πληθωριστικών πιέσεων. Ηδη η ελληνική κυβέρνηση έσπευσε να δράσει προληπτικά, επιβάλλοντας πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των βενζινοπωλών και των αλυσίδων λιανικής πώλησης για μεγάλη γκάμα προϊόντων.
Μεγάλη διαταραχή
Οπως και να έχει, ο πόλεμος εναντίον του Ιράν που επέλεξαν από κοινού οι Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει προκαλέσει μεγάλη διαταραχή διεθνώς, χωρίς να είναι ευκρινείς οι σκοποί και καθαρό το σχέδιο απεμπλοκής. Το επιχείρημα της πλήρους καταστροφής του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν φαντάζει ασθενές, όταν το περασμένο καλοκαίρι στοχεύθηκαν επιτυχώς, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης.
Πολλοί είναι εκείνοι που εκτιμούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιζητούν τον πλήρη έλεγχο των ενεργειακών πηγών διεθνώς, ώστε να δημιουργήσουν συνθήκες εξάρτησης της ανερχόμενης Κίνας και υπονόμευσης των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων που έχει διαμορφώσει τις τελευταίες δεκαετίες. Η αλληλουχία της πολιτικής των δασμών, της επέμβασης στη Βενεζουέλα, της διεκδίκησης της Γροιλανδίας και τώρα του πολέμου εναντίον του Ιράν δικαιολογεί τέτοιες εκτιμήσεις.
Και στον βαθμό που ισχύουν, επιτρέπουν στους επικριτές των ΗΠΑ να επισημαίνουν ότι τέτοιες επιλογές δεν είναι ικανές να αλλάξουν τη φορά των πραγμάτων, ούτε να ανατρέψουν παραγωγικά και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που διαμορφώθηκαν με κόπους και θυσίες πολλών δεκαετιών.
ΠΗΓΗ: ToVima.gr
Δείτε το πλήρες άρθρο εδώ.
